Bel Kayması (Spondilolistezi)

Normal bir omurgada omurlar birbiri üzerinde aynı hizada olacak şekilde dizilime sahiptir. Omurların birbiri üzerinde öne ya da arkaya doğru kayıp omurilik ve çıkan sinirleri sıkıştırmasına bel kayması adı verilir.

Bel kayması kaymanın şiddetine göre 4’e ayrılır. Dördüncü evreden sonraki aşama artık omurganın diğeri üzerinde aşağıya doğru düşmesi anlamına gelir ki nadiren ve genellikle doğumsal anomali olarak karşımıza çıkar.

Sık karşılaşılan yakınmalar;
Bel ağrısı, bel kayması olan hastaların ana yakınmasıdır. Günün bütün saatlerinde, özellikle ayakta kalmak, hareket etmekle artan, gece yatakta sağa-sola dönerken şiddetlenen bel ağrısı tipik bel kayması hastalığı bulguları olup, bel ağrısı birçok hastada günlük aktiviteleri zorlaştırır.

  • Yürümekte güçlük,
  • Yürürken sık sık durma isteği, (bu aynı zamanda kanal daralmasının da sık görülen bulgusudur). Bel kayması ile kanal daralması sıklıkla birlikte bulunabilen bir omurga hastalığıdır.
  • Bacaklarda uyuşukluk,
  • Sık giren bacak krampları,
  • Gece uyandıran ve ayaklarda yanma, uyuşma.

Bel Kayması Neden Ortaya Çıkar, Kimlerde Daha Sık Görülür?

Aşamalı olarak omurların yıpranması bel kaymasını tetikler, ayrıca sporcu yaralanmaları, kazalar, tümörler, bel kaymasına neden olabilir. Zor geçen bazı doğumlar da bel kayması ortaya çıkabilir. Yaşlılık bel kaymasının önemli nedenlerinden biridir zira uzun yıllar hırpalanan omurlar ve sıklaşan ağrılarla bel kayması ciddi bir soruna dönüşür.

Bel Kaymasının Belirtileri Nelerdir?

Bel kayması olan hastaların bir kısmı bunu fark etmeyebilir ya da radyografi testlerinde tesadüfen fark edebilir. Bu sebeple bazı hastaların hiçbir şikayeti yoktur. Bunun yanı sıra, kalçanın hemen üstündeki bel çukurunda az önce L1-L5 diye tabir ettiğimiz bölgede ağrı duyulabilir, eğer kayan omurlar bir siniri sıkıştırmış ise tüm bacak hatta topuğa kadar yayılan ağrılar hissedilebilir bu ağrıları halk arasında siyatik olarak adlandırılır. Hasta vücudunu askıya aldığı zaman ya da öne doğru eğildiği zaman ağrı hissi azalır. Eğer uyuşukluk hissizlik veya karıncalanma varsa bu sinirlerin zarar gördüğünün işaretidir. Tüm bunlar hastanın hayat standartlarını olumsuz yönde etkiler. Kişi tedbirli hareket etme ihtiyacı hisseder. Nadiren sinir köklerindeki şiddetli basıya bağlı olarak ayak bileğinde, bacak kaslarında güçsüzlük görülebilir.

Tanı

Bel kaymasının asıl tanısı ayakta çekilecek, hareketli bel filmleri ile konulur. Ayakta çekilen filmlerde gövdenin yükünün de omurgaya binmesi kaymayı görülür hale getirir. Aynı zamanda sinir basıları, disk basıları MR görüntüleme ile kesinleşir.

Tedavi

Bel kaymasının kesin tedavisi ameliyattır. Mekanik olarak kayan omurganın sabitlenmesi bel kaymasının durdurulmasını ve omurganın fikse edilmesini sağlar. Her iki omurgayı birbirine sabitleyip (vida ve rodlarla) kaynama yapıcı işlemlerin cerrahi eklenmesi gerekir. Bu ameliyatlarda başarı çok yüksek olup, hastalar aylar içerisinde günlük hayatlarına kaldıkları yerden daha da sağlıklı olarak devam ederler. Henüz ciddi bulgular ortaya çıkmayan hastalarda fizik tedavi yöntemleri ki özelikle kasları güçlendirici egzersizler tedavinin başlangıç aşamasını oluşturabilir. Ancak semptomatik hale gelen bel kaymasında şikayetlerin gerilemesi; basının ortadan kaldırılması ve kayan omurganın vidalarlar tespit edilmesi ile mümkün olabilir.